Przy opisie monety albo sztabki widzisz „1 oz” i chcesz wiedzieć, ile kruszcu faktycznie kupujesz. W handlu złotem uncja oznacza zwykle uncję trojańską, ale masa całego wyrobu może być większa niż ilość zawartego w nim czystego złota.
Uncja złota to miara czystego kruszcu, nie zawsze całego wyrobu
- 1 uncja trojańska waży dokładnie 31,1034768 g.
- Zwykła uncja waży około 28,35 g, więc nie należy jej mylić z jednostką używaną na rynku złota.
- „1 oz” na monecie może oznaczać zawartość czystego złota, a nie masę całej monety.
- Próba opisuje czystość stopu, natomiast masa kruszcu mówi, ile złota znajduje się w przedmiocie.
Uncja trojańska jest cięższa od zwykłej uncji
Waga jubilerska pokazuje gramy, a notowanie złota często podaje cenę za uncję. Chodzi o uncję trojańską, zapisywaną jako oz t lub t oz, która ma dokładnie 31,1034768 g. Zwykła uncja handlowa to około 28,35 g, więc użycie niewłaściwej jednostki zaniżałoby porównywaną masę.
To rozróżnienie przydaje się także przy drobnych ilościach. Jedna dziesiąta uncji trojańskiej to około 3,11 g czystego złota. Uważam, że przy porównywaniu wyrobów najlepiej od razu szukać informacji o zawartości złota w gramach, zamiast polegać na samym oznaczeniu „oz”.
Masa monety może przekraczać masę uncji złota
Na pierwszy rzut oka liczby mogą wyglądać sprzecznie: moneta waży więcej niż 31,1 g, choć jest opisana jako jednouncjowa. Wyjaśnienie kryje się w składzie stopu. Moneta może zawierać jedną uncję czystego złota, a dodatkową masę stanowią domieszki metali, które zwiększają jej trwałość.
Przykładem jest American Eagle. Według specyfikacji U.S. Mint moneta jednouncjowa waży 33,931 g, zawiera jedną uncję złota, a jej stop ma próbę 916,7. Nadwyżka masy nie oznacza więc, że zawiera więcej złota niż deklaruje producent.
Przy sprawdzaniu opisu zwróć uwagę, czy podano masę brutto, czyli całego przedmiotu, czy masę czystego kruszcu. To drugie określenie mówi, ile złota faktycznie przypada na wyrób, i pozwala sensowniej zestawić ze sobą różne monety.
Próba i masa kruszcu odpowiadają na różne pytania
Próba nie mówi, ile waży przedmiot. Określa, jaką część stopu stanowi złoto. Dla przykładu próba 585 oznacza 585 części złota na 1000 części stopu, a resztę stanowią inne metale.
W praktyce sprawdzaj dwa parametry osobno: masę wyrobu oraz próbę złota. Jeśli opis wskazuje tylko gramaturę, bez próby, nie wiadomo, jaka część tej masy to czyste złoto. Jeśli podaje próbę, ale nie masę, nie da się ustalić całkowitej ilości kruszcu.
| Sytuacja | Co może oznaczać | Co sprawdzić |
|---|---|---|
| Moneta „1 oz” waży więcej niż 31,1 g | Jej masa brutto obejmuje domieszki stopu | Podaną zawartość czystego złota |
| Wyrób ma określoną próbę, ale brak informacji o gramaturze | Znasz proporcję złota w stopie, nie całkowitą ilość kruszcu | Masę przedmiotu |
| Opis podaje wyłącznie wagę w uncjach | Może chodzić o uncję trojańską, lecz opis powinien to doprecyzować | Oznaczenie jednostki i specyfikację produktu |
Oznaczenie „1 oz” odczytuj razem ze specyfikacją
Sam zapis „1 oz” nie zawsze odpowiada na pytanie, czy chodzi o wagę całego przedmiotu, czy o zawartość czystego metalu. W obrocie złotem uncja odnosi się do uncji trojańskiej, a rynek może podawać masę w uncjach czystego złota, niezależnie od próby konkretnego wyrobu. Takie rozróżnienie opisuje przewodnik LBMA o cenie złota.
Prosta zasada ułatwia odczytanie etykiety. Jeśli opis mówi „zawiera 1 oz czystego złota”, szukasz informacji o ilości kruszcu; jeśli podaje „masa 1 oz”, sprawdź, czy producent określa próbę i masę brutto. Przy niejasnym opisie nie zakładaj, że oba oznaczenia znaczą to samo.
Przy zakupie biżuterii ważniejsza jest gramatura i próba
W przypadku biżuterii z kamieniem szlachetnym masa całego wyrobu obejmuje również kamień, oprawę i inne elementy. Dlatego sama informacja, że przedmiot waży określoną liczbę gramów, nie pozwala wyliczyć ilości złota. Zwróć uwagę na próbę złota oraz na to, czy podana gramatura dotyczy całości, czy samego metalowego elementu.
Gdy porównujesz dwa wyroby, zestawiaj podobne informacje: masę złotej części z masą złotej części albo całkowitą zawartość czystego kruszcu z taką samą wartością w drugim produkcie. Uncja trojańska pomaga porównywać złoto na rynku, ale przy biżuterii sama w sobie nie zastępuje dokładnego opisu materiału.
