Przyglądasz się pierścionkowi i widzisz mały znak, który trudno odczytać? W Polsce próba pokazuje udział czystego metalu w stopie, ale na złocie nie zawsze jest wybita wprost jako liczba, a brak cechy też nie musi oznaczać podróbki.
Odczytaj próbę, ale sprawdź też rodzaj cechy i konstrukcję wyrobu
- Próba 585 oznacza 58,5% złota w stopie.
- Na polskiej cesze złota cyfrze 3 odpowiada próba 585; srebro ma próbę zapisaną liczbowo, np. 925.
- Brak cechy może wynikać z małej masy części z metalu szlachetnego, ale sprzedawca nadal musi przekazać określone informacje.
- W wyrobie z części o różnej próbie cecha może odpowiadać najniższej próbie stwierdzonej w badaniu.
Próba mówi, ile czystego metalu przypada na stop
Próba zapisana jako 585 oznacza, że w tysiącu części stopu znajduje się co najmniej 585 części czystego złota. Pozostałą część tworzą inne metale, które wpływają między innymi na barwę i właściwości stopu. Tę samą zasadę odczytasz przy srebrze, platynie i palladzie.
Ustawowe oznaczenia nie obejmują każdej możliwej liczby. Jeśli wynik badania nie odpowiada dokładnie jednej z prób przewidzianych dla danego metalu, wyrób może otrzymać cechę najbliższej niższej próby. Właśnie dlatego próba na cesze nie zawsze jest dokładnym wynikiem pomiaru.
Na złocie szukaj cyfry, a na srebrze pełnej liczby
Mały stempel łatwo odczytać opacznie, zwłaszcza gdy spodziewasz się znaleźć na złocie liczbę „585”. Polska cecha złota używa cyfry od 0 do 6, a próbie odpowiadającej tej cyfrze towarzyszą znak metalu i oznaczenie urzędu probierczego. Na srebrze próba jest podana wprost, na przykład jako 925.
| Metal | Próby | Przykład oznaczenia |
|---|---|---|
| Złoto | 999, 960, 750, 585, 500, 375, 333 | Cyfra 3 oznacza próbę 585 |
| Srebro | 999, 925, 875, 830, 800 | Próba 925 jest wybita jako liczba |
| Platyna | 999, 950, 850 | Próba widnieje liczbowo |
| Pallad | 999, 850, 500 | Próba widnieje liczbowo |
Urzędowy wzór cech pokazuje także, że znak zawiera informacje o metalu oraz urzędzie, który oznaczył wyrób. Dlatego samotna cyfra na złotej biżuterii nie wystarcza do pewnej identyfikacji. Zestawienie aktualnych oznaczeń publikuje Okręgowy Urząd Probierczy w Warszawie.
Brak cechy bywa dopuszczalny, ale nie zwalnia z informacji
Na delikatnym kolczyku lub cienkim łańcuszku może nie być miejsca na czytelne oznaczenie. Prawo przewiduje wyjątek od obowiązku cechowania dla części wyrobu o masie poniżej 1 g dla stopu złota lub platyny oraz poniżej 5 g dla stopu srebra. To wyjątek od wymogu cechy, nie przyzwolenie na ukrycie próby.
W takim przypadku podmiot wprowadzający wyrób do obrotu ma obowiązki dotyczące zgodności próby, znaku imiennego oraz przekazania informacji o próbie. Sprzedawca powinien też umieścić na metce informację o próbie i masie części wykonanej ze stopu metalu szlachetnego. Szczegóły tych zasad zawiera ustawa Prawo probiercze.
Jeśli na biżuterii nie widzisz stempla, najpierw sprawdź, czy na metce podano wymagane informacje. Gdy ich brakuje albo oznaczenie budzi wątpliwości, nie traktuj samego wyglądu jako potwierdzenia próby.
Przy kilku częściach cecha może odpowiadać najniższej próbie
Łańcuszek z zawieszką albo pierścionek z kilkoma złotymi elementami może składać się z części o różnej zawartości metalu szlachetnego. Jeżeli badanie wykaże różne próby tego samego metalu, wyrób otrzymuje cechę odpowiadającą najniższej stwierdzonej próbie. To rozstrzygnięcie dotyczy oznaczenia całego wyrobu, a niekoniecznie każdej jego części osobno.
Przykład: jeżeli część łańcuszka odpowiada próbie 585, a inna część ma niższą zawartość złota odpowiadającą próbie 375, cecha całego wyrobu może wskazywać próbę 375. Przy ocenie składu pomocne jest więc rozróżnienie między próbą na cesze a próbą poszczególnych elementów. Nie zakładaj, że każdy detal ma identyczny skład.
Przy wyborze biżuterii czytaj próbę razem z opisem wyrobu
Dwie ozdoby o tej samej próbie mogą różnić się kolorem, konstrukcją i udziałem kamieni, a sama liczba nie opisuje ich całej jakości. Przy biżuterii z nefrytem lub innym kamieniem szlachetnym sprawdź, czy próba odnosi się do metalowej części, oraz czy opis jasno rozdziela metal od kamienia i pozostałych materiałów.
Uważam, że przy zakupie najlepiej zacząć od zgodności oznaczenia z opisem i metką, a dopiero potem porównywać same liczby. Jeśli interesuje Cię biżuteria z palladu, odczytywanie prób palladu wymaga uwzględnienia innego zestawu oznaczeń niż w przypadku złota.
Gdy zestawiasz wyroby z różnych metali, nie porównuj samych wartości liczbowych bez sprawdzenia, którego metalu dotyczą. Najpierw ustal metal i sposób oznaczenia, potem oceniaj próbę; ten drobny krok pomaga uniknąć pomylenia próby srebra z cyfrą na złotej cesze.
Mały stempel odczytuj w kontekście całej ozdoby
Próba wskazuje zawartość czystego metalu w stopie, lecz nie zawsze jest zapisana wprost ani nie opisuje jednakowo każdej części biżuterii. Sprawdź rodzaj metalu, właściwy dla niego zapis cechy oraz informacje na metce, szczególnie gdy stempla nie ma. Wtedy oznaczenie staje się użyteczną wskazówką, a nie liczbą odczytaną w oderwaniu od wyrobu.
