Wybór biżuterii to często decyzja, która wykracza poza sam estetyczny wybór. Kluczowe jest zrozumienie, z jakiego stopu wykonany jest dany przedmiot, a zwłaszcza jego próby. Złoto 18-karatowe, choć brzmi znajomo, kryje w sobie konkretne znaczenie, które warto poznać przed zakupem.
Złoto 18k to próba 750 co to oznacza dla Twojej biżuterii?
- Złoto 18k to próba 750, co oznacza 75% czystego złota w stopie.
- Jest to próba ceniona za głęboki kolor i prestiż, często wybierana do biżuterii luksusowej.
- Ze względu na wysoką zawartość złota, jest bardziej miękkie i podatne na zarysowania niż niższe próby, np. 14k (585).
- Mniejsza zawartość domieszek sprawia, że jest bardziej biokompatybilne i rzadziej wywołuje alergie.
- W Polsce wyroby tej próby są oznaczane specjalnymi cechami probierczymi.
Złoto 18k: Co oznacza ta próba i czy to dobry wybór?
Kiedy mówimy o złocie 18-karatowym, czyli w skrócie 18k, mamy na myśli stop metali, w którym 75% jego masy stanowi czyste złoto. Ta informacja jest kluczowa, ponieważ bezpośrednio przekłada się na wygląd, właściwości, a także wartość biżuterii, którą zamierzamy kupić lub już posiadamy. Zrozumienie, co oznacza próba 750, pozwala na świadome dokonywanie wyborów.
Próba 750 to nic innego jak określenie zawartości czystego złota w stopie w skali promilowej. Oznacza to, że na każdą 1000 jednostek masy stopu, aż 750 jednostek to właśnie czyste złoto (Au). Pozostałe 250 jednostek (czyli 25%) to inne metale, takie jak srebro, miedź, cynk czy pallad. Te dodatki nie są dodawane bez powodu są niezbędne do nadania stopowi odpowiedniej twardości, koloru i właściwości użytkowych, których czyste złoto (próba 999 lub 24 karaty) samo w sobie nie posiada, będąc zbyt miękkie do tworzenia biżuterii.
Warto zaznaczyć, że istnieją dwa główne systemy określania zawartości złota: system karatowy i system metryczny. System metryczny, stosowany w Polsce i większości krajów Europy, określa próbę w promilach (np. 333, 585, 750). System karatowy, popularny m.in. w Stanach Zjednoczonych, zakłada, że 24 karaty (24k) to czyste złoto. Aby przeliczyć karaty na próbę metryczną, wystarczy podzielić liczbę karatów przez 24 i pomnożyć przez 1000. Dla złota 18-karatowego wygląda to następująco: (18 / 24) * 1000 = 0.75 * 1000 = 750. Tak więc 18 karatów to dokładnie próba 750.
W Polsce, zgodnie z przepisami Prawa probierczego, wyroby ze złota o masie przekraczającej 1 gram muszą być oficjalnie ocechowane przez Urząd Probierczy. Dla złota próby 750, czyli 18-karatowego, polska cecha probiercza jest dość charakterystyczna. Poszukując jej, należy zwrócić uwagę na:
- Głowę rycerza: Jest to główny symbol polskiej cechy probierczej dla złota.
- Cyfrę "2": Umieszczona zazwyczaj po lewej stronie głowy rycerza, jednoznacznie wskazuje na próbę 750.
- Literę miasta: Po prawej stronie głowy rycerza znajduje się litera oznaczająca miasto, w którym znajdował się Urząd Probierczy (np. "W" dla Warszawy, "K" dla Krakowa, "G" dla Gdańska).
Głowa rycerza wraz z cyfrą "2" to oficjalne i gwarantowane oznaczenie polskiego Urzędu Probierczego dla złota próby 750. Jest to znak jakości i potwierdzenie, że wyrób spełnia określone normy zawartości czystego złota. Dzięki temu możemy mieć pewność co do autentyczności i próby wyrobu.
Gdzie szukać tych oznaczeń? To zależy od rodzaju biżuterii. W przypadku pierścionków, najczęściej znajdziemy je na wewnętrznej stronie obrączki. W przypadku łańcuszków, szukajmy ich na zapięciu lub jego bezpośrednim sąsiedztwie. Kolczyki mogą mieć oznaczenia na sztyftach lub biglach, a bransoletki na elementach zapięcia lub na wewnętrznej stronie ogniw.
Wygląd i właściwości złota 18k: Czym wyróżnia się na tle innych prób?
Jedną z najbardziej zauważalnych różnic między złotem 18-karatowym a niższymi próbami jest jego kolor. Złoto 18k cechuje się głębszym, bardziej nasyconym i intensywnie żółtym odcieniem. Jest to bezpośredni efekt wysokiej zawartości czystego złota (75%), które samo w sobie ma charakterystyczny, bogaty kolor. Niższe próby, zawierające więcej domieszek, mają zazwyczaj jaśniejszy, mniej intensywny odcień żółci, a w przypadku białego czy różowego złota, proporcje metali szlachetnych i domieszek wpływają na ostateczny kolor.
Warto jednak pamiętać, że wysoka zawartość czystego złota ma też swoje konsekwencje. Złoto 18-karatowe jest bardziej miękkie i plastyczne niż złoto niższych prób, na przykład 14-karatowego (próba 585). Ta większa miękkość sprawia, że biżuteria wykonana z próby 750 jest bardziej podatna na zarysowania, wgniecenia i inne uszkodzenia mechaniczne. Z tego powodu, choć jest to materiał szlachetny i ceniony, może nie być najlepszym wyborem na biżuterię noszoną non-stop, narażoną na codzienne obciążenia, jak na przykład obrączki ślubne czy pierścionki zaręczynowe, które często są narażone na kontakt z twardymi powierzchniami.
Kolejnym ważnym aspektem jest kwestia alergii. Wiele reakcji alergicznych na biżuterię złotą jest spowodowanych nie samym złotem, ale metalami domieszkowymi, zwłaszcza niklem, który jest często używany w stopach niższych prób. Złoto próby 750, ze względu na niższą zawartość metali innych niż złoto, jest zazwyczaj bardziej biokompatybilne i rzadziej wywołuje reakcje alergiczne. Osoby wrażliwe na metale powinny jednak zawsze zwracać uwagę na skład stopu, a w przypadku wątpliwości, wybierać biżuterię wykonaną z żółtego złota, które zazwyczaj zawiera mniej potencjalnie drażniących domieszek niż np. białe złoto (które często jest pokrywane rodem).
Złoto 18k (750) a 14k (585): Jaką próbę wybrać?
| Cecha | Złoto 18k (750) | Złoto 14k (585) | Złoto 8k (333) |
|---|---|---|---|
| Zawartość czystego złota | 75% | 58,5% | 33,3% |
| Kolor | Głęboki, intensywnie żółty | Jasnożółty, bardziej stonowany | Jasny, mniej "złoty", czasem lekko pomarańczowy lub zielonkawy |
| Twardość i odporność na zarysowania | Bardziej miękkie, podatne na zarysowania | Dobry kompromis między twardością a elastycznością, odporniejsze niż 18k | Najtwardsze, ale też najbardziej kruche, podatne na śniedzenie |
| Cena | Najwyższa | Średnia, najbardziej popularna | Najniższa |
| Ryzyko reakcji alergicznych | Niskie | Niskie do średniego (zależy od domieszek) | Średnie do wysokiego (zależy od domieszek) |
| Typowe zastosowanie w jubilerstwie | Biżuteria luksusowa, okazjonalna, oprawa kamieni szlachetnych | Biżuteria codzienna, obrączki ślubne, popularne wyroby | Biżuteria masowa, pamiątkowa, często jako inwestycja w złom |
Kiedy biżuteria ze złota 18k to idealny wybór?
Złoto próby 750 jest często wybierane do tworzenia biżuterii luksusowej i prestiżowej, a jego właściwości sprawiają, że jest idealnym materiałem do oprawy drogich kamieni szlachetnych, zwłaszcza diamentów. Intensywny kolor złota 18k doskonale podkreśla blask i czystość kamieni, nie przyćmiewając ich, a jednocześnie nadając całości bogaty i elegancki wygląd. Jest to wybór, który podkreśla wyjątkowość okazji i status posiadacza.
Najczęściej biżuterię ze złota próby 750 spotkamy w postaci:
- Ekskluzywnych pierścionków zaręczynowych i ślubnych, zwłaszcza tych z dużymi kamieniami szlachetnymi.
- Wyjątkowych naszyjników, wisiorków i zawieszek, często zdobionych brylantami lub innymi cennymi kamieniami.
- Eleganckich kolczyków, które mają stanowić główną ozdobę stylizacji.
- Biżuterii noszonej okazjonalnie, na specjalne wyjścia i uroczystości.
Oczywiście, biżuteria ze złota 18k ma też swoje potencjalne wady. Jak już wspominałam, jest ono bardziej miękkie i przez to bardziej podatne na zarysowania niż na przykład złoto próby 585. Jeśli szukasz biżuterii, która będzie Ci towarzyszyć każdego dnia, narażona na kontakt z kluczami, biurkiem czy innymi twardymi przedmiotami, warto rozważyć zakup wyrobu o niższej próbie, który będzie po prostu trwalszy. Wyższa cena złota 18k również może być czynnikiem decydującym. Jeśli Twój budżet jest ograniczony, a zależy Ci na pięknym wyglądzie i dobrej jakości, próba 14k (585) może okazać się znacznie lepszym kompromisem.
Pielęgnacja biżuterii próby 750: Jak zachować jej blask?
Aby Twoja biżuteria ze złota próby 750 zachowała swój piękny blask i służyła Ci przez lata, warto pamiętać o kilku zasadach pielęgnacji:
- Regularne czyszczenie: Delikatnie przetrzyj biżuterię miękką, suchą ściereczką z mikrofibry, aby usunąć kurz i tłuszcz.
- Mycie w roztworze: W przypadku większych zabrudzeń, możesz zanurzyć biżuterię w ciepłej wodzie z dodatkiem kilku kropel łagodnego płynu do naczyń. Użyj miękkiej szczoteczki (np. do zębów) do delikatnego czyszczenia, a następnie dokładnie spłucz i osusz.
- Unikanie kontaktu z chemikaliami: Zdejmuj biżuterię przed kontaktem z kosmetykami (perfumy, lakiery do włosów, kremy), środkami czystości (wybielacze, detergenty) oraz przed kąpielą w basenie czy gorących źródłach (chlor i inne substancje mogą powodować przebarwienia).
- Bezpieczne przechowywanie: Przechowuj biżuterię w osobnych woreczkach lub szkatułkach wyłożonych miękkim materiałem, aby zapobiec zarysowaniom i splątaniu.
- Profesjonalne czyszczenie: Co jakiś czas warto oddać biżuterię do profesjonalnego jubilera w celu dokładnego wyczyszczenia i ewentualnej polerki.
Podczas pielęgnacji biżuterii ze złota 18k należy unikać kilku powszechnych błędów, które mogą doprowadzić do jej uszkodzenia:
- Używanie twardych szczotek lub ostrych narzędzi: Mogą one spowodować trwałe zarysowania na powierzchni złota.
- Stosowanie agresywnych środków czyszczących: Substancje takie jak pasta do zębów, proszki do szorowania czy rozpuszczalniki mogą zmatowić lub uszkodzić złoto, a także kamienie szlachetne.
- Czyszczenie biżuterii z kamieniami w ultradźwiękach: Wibracje ultradźwiękowe mogą uszkodzić delikatne kamienie, a także osadzenia, dlatego zawsze warto upewnić się, czy dana metoda jest bezpieczna dla konkretnego wyrobu.
- Zostawianie biżuterii w wilgotnym środowisku: Może to sprzyjać matowieniu i utlenianiu niektórych domieszek.
